Sunday, October 9, 2011

6/10/2011-Αποκατάστασις


Αποκατάστασις (wikipedia):

Στωικισμός
Σύμφωνα με τον Edward Moore του St. Elias School of Orthodox Theology της Nebraska, η αποκατάστασις εννοιολογήθηκε αρχικά στην πρώιμη στωική σκέψη, κυρίως από τον Χρύσιππο, του οποίου η σκέψη επηρεάστηκε από την θεωρία των επαναλήψεων και των κοσμολογικών κύκλων στην βαβυλονική αστρολογική σκέψη. Η επιστροφή (αποκατάστασις) των πλανητών και των άστρων στα σωστά ουράνια σημάδια τους, δηλαδή, στις αρχικές τους θέσεις, θα έφερνε μια θερμική έκρηξη στο σύμπαν (εκπύρωσις) [...] Ο Οριγένης της Αλεξάνδρειας συσχέτισε την έννοια της αναγέννησης και αναδόμησης του κόσμου στους στωικούς με την ενεργό καθοδήγηση και συντήρηση του Λόγου, που εκλαμβάνεται ως εκδήλωση του Διός, όταν ο Δίας ξαναεξωτερικεύει τις σκέψεις του. Στην ερμηνεία του Οριγένη, στην στωική φιλοσοφία ο κόσμος είναι μια φυσική έκφραση των τέλειων σκέψεων του Δία και η αποκατάστασις είναι η συστροφή με την οποία ο Δίας επιστρέφει στην ενδοσκόπηση. Ο Λάιμπνιτζ διερεύνησε τόσο τους στωικούς όσο και τη φιλοσοφία του Οριγένη σε δυο δοκίμια που έγραψε λίγο πριν πεθάνει, τα "Αποκατάστασις" και "Αποκατάστασις πάντων" (1715). 

Ιουδαϊσμός
Η έννοια του "αποκαθιστώ", "επιστρέφω" στην εβραϊκή Βίβλο είναι το κοινό εβραϊκό ρήμα שׁוּב (shuwb/shuv), όπως χρησιμοποιείται στο Μαλαχίας 4:2, μοναδική χρήση της ρηματικής μορφής της αποκαταστάσεως στην Πεντάτευχο. Το ρήμα χρησιμοποείται για την "αποκατάσταση" της περιουσίας του Ιώβ, και χρησιμοποείται επίσης με την έννοια της σωτηρίας ή λύτρωσης αιχμαλώτων, και για την αποκατάσταση της Ιερουσαλήμ. Πρόκειται για έννοια παρόμοια με το tikkun olam στον χασιδικό ιουδαϊσμό.

Νέα Διαθήκη
Η χριστιανική έννοια της αποκαταστάσεως συμπεριλαμβάνει την αποκατάσταση του κόσμου στην αρχική του κατάσταση, όπως στον Κήπο της Εδέμ. Η λέξη "αποκατάστασις" εμφανίζεται στην Βίβλο μόνον στις Πράξεις των Αποστόλων 3:21. Ο Πέτρος θεραπεύει έναν ανάπηρο ζητιάνο και μετά απευθύνεται στους έκπληκτους θεατές. Το κήρυγμά του εντάσσει τον Ιησού στα εβραϊκά του συμφραζόμενα, ως εκπληρωτή του αβρααμικού συμβολαίου, και λέει: "Ο Ιησούς πρέπει να παραμείνει στους ουρανούς έως ότου έρθει ο καιρός ο Θεός να αποκαταστήσει τα πάντα, όπως υποσχέθηκε πολύ καιρό πριν μέσω των ιερών του προφητών."

[...]
Η συνήθης ερμηνεία της χρήσης από τον Πέτρο της φράσης περί "αποκαταστάσεως" όλων αυτών για τα οποία μίλησε ο Θεός είναι ότι η φράση αναφέρεται στην αποκατάσταση του βασιλείου του Ισραήλ ή/και του Κήπου της Εδέμ, και όχι "όλων των πραγμάτων τα οποία υπήρξαν ποτέ." 

[...]
Πατριστικός Χριστιανισμός
[...]
Ο Konstantinovsky (2009) λέει πως οι χρήσεις της αποκαταστάσεως στα χριστιανικά γραπτά πριν από την Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως (543) και το Ανάθεμα (553) που προκηρύχθηκε ενάντια στους "Οριγενιστές" και τον Evagrius Ponticus, ήσαν ουδέτερες και αναφερόταν κυρίως σε έννοιες παρόμοιες με την γενική "αποκατάσταση όλων των πραγμάτων που ειπώθηκαν" (restitutio omnium quae locutus est Deus) του Πέτρου στις Πράξεις 3:21 και όχι, για παράδειγμα, στην συμφιλίωση όλων των ψυχών που υπήρξαν ποτέ. Ο όρος "αποκατάστασις" δεν αναφέρεται στο Ανάθεμα του 533.  
[...]

Γνωστικισμός
Το γνωστικό ευαγγέλιο του Φιλίππου περιέχει τον ίδιο τον όρο αλλά δεν διακηρύττει την γενική συμφιλίωση.

Λούθηρος
Στην μετάφρασή του της Βίβλου, ο Λούθηρος απέδωσε τον ελληνικό όρο Αποκατάστασις με το γερμανικό herwiedergebracht werde, "θα επιστρέψει."

[...]
Ο Λούθηρος αποκήρυξε ανοιχτά την πίστη ότι οι διάβολοι θα έφταναν τελικά να λάβουν ευλογία. 

Σημείωση Radical Desire:
Είναι εύλογο και προφανές ότι η έννοια της "αποκαταστάσεως" προϋποθέτει μια θεώρηση του χρόνου ως ουσιαστικά και τελικά αναστρέψιμου. Η "αποκατάστασις" είναι εφικτή στον βαθμό που ο χρόνος μπορεί να αναστραφεί, και ο χρόνος μπορεί να αναστραφεί επειδή υπάρχει Θεός, δημιουργός του κόσμου, ικανός να άρει αυτό που φαίνεται φυσικός νόμος. Η αποκατάστασις προϋποθέτει λοιπόν επίσης την ύπαρξη μιας δύναμης υπερφυσικής, μιας δύναμης που βρίσκεται έξω από τα όρια του κόσμου όπως τον γνωρίζουμε με την εμπειρία.

Πρόκειται, όπως γίνεται εύκολα κατανοητό, για μια ιδέα που αντίκειται στην σύγχρονη (μετά τον 18ο αιώνα, τον Διαφωτισμό και τις Αμερικανικές και Γαλλικές Επαναστάσεις) αντίληψη περί ιστορίας, για την οποία η ιστορία είναι υλική έννοια (και όχι άχρονη, θεολογικού τύπου αλληγορία) ακριβώς επειδή δεν είναι αναστρέψιμη, επειδή δεν μπορεί να φτιαχτεί (να αποκατασταθεί) ό,τι καταστράφηκε. Αξίζει να θυμηθούμε το ότι η περίφημη Θέση ΙΧ του Βάλτερ Μπένγιαμιν για την "Φιλοσοφία της Ιστορίας" είναι μια θέση ακριβώς για το αδύνατο της αποκαταστάσεως, μια θέση δηλαδή ουσιωδώς μη θεολογική:

Τα μάτια του είναι διάπλατα ανοιχτά, το στόμα του ανοιχτό και οι φτερούγες του τεντωμένες. Έτσι ακριβώς πρέπει να είναι και ο άγγελος της ιστορίας. Το πρόσωπό του είναι στραμμένο προς το παρελθόν. Όπου εμείς βλέπουμε μια αλυσίδα γεγονότων, αυτός βλέπει μία μοναδική καταστροφή, που συσσωρεύει αδιάκοπα ερείπια επί ερειπίων και τα εκσφενδονίζει μπροστά στα πόδια του. Θα ήθελε να σταματήσει για μια στιγμή, να ξυπνήσει τους νεκρούς και να στήσει ξανά τα χαλάσματα. Μια θύελλα σηκώνεται όμως από τη μεριά του Παράδεισου αδράχνοντας τις φτερούγες του και είναι τόσο δυνατή που δεν μπορεί πια ο άγγελος να τις κλείσει. Η θύελλα τον ωθεί ακαταμάχητα προς το μέλλον, στο οποίο η πλάτη του είναι στραμμένη, ενώ ο σωρός από τα ερείπια φθάνει μπροστά του ως τον ουρανό.
Οι όποιες πολιτικές αναγωγές και τα όποια πολιτικά συμπεράσματα ανήκουν στους αναγνώστες.