Friday, March 11, 2011

2/3/2011-10/3/2011-Αφορισμοί της ημέρας

LXV
Παράδοξη παρηγοριά των θεωριών συνομωσίας: η ιδέα ότι όσο άσχημα και αν είναι τα πράγματα, κάποιος ωστόσο έχει τον έλεγχο, κάποιος κρατάει το τιμόνι. Το “αόρατο χέρι” του Σμιθ παραμένει στην θέση του ρυθμιστή, έστω και ως ενσυνείδητα ελεγχόμενος και κακόβουλος δράστης: είμαστε ακόμα ασφαλείς μέσα στον μαγεμένο κύκλο της θεολογίας της αγοράς. Έτσι προστατεύεται κανείς από την πολύ φρικτότερη σκέψη ότι κανείς δεν έχει τον έλεγχο, και ότι το τιμόνι δεν βρίσκεται στα χέρια κανενός μέχρις ότου κάποιος αποφασίσει να το αρπάξει δια της βίας. Έχοντας συνηθίσει στην ιδέα ότι η ελεύθερη επιλογή αφορά χαρτιά τουαλέτας, αποσμητικά ή σεξουαλικές στάσεις στο κρεβάτι, οι δυτικές κοινωνίες ανακαλύπτουν τελικά ότι αυτό που τρέμουν πάνω από όλα είναι το πραγματικό της ελεύθερης επιλογής: η έλλειψη εγγυήσεων, το απρόβλεπτο των συνεπειών, το ανεπίστρεπτο της απόφασης. Για αυτό και είναι απόλυτα λογικό ότι το κεντρικό σύνθημα του φιλελευθερισμού ήταν “δεν υπάρχουν επιλογές”, δηλαδή ότι η ελευθερία συνίστατο στην πραγματικότητα στην ώριμη αποδοχή της εξάλειψης κάθε οντολογικά σημαίνουσας ελευθερίας. “Η ελευθερία είναι δουλεία” έλεγε το σλόγκαν του καθεστώτος στο 1984· το δικό μας είναι: "η δουλεία είναι ελευθερία", και έτσι το να δέχεσαι ότι το μέλλον σου βρίσκεται στα χέρια αόρατων και μοχθηρών τραπεζικών κύκλων ή κλειστών κλαμπ είναι σαφώς λιγότερο απειλητικό για την αυτοαντίληψή σου ως ελεύθερου όντος απ’ το να πειστείς ότι το βάρος της απόφασης, όλο και πιο ασήκωτο, πέφτει στα δικά σου χέρια.

LXVI
Όταν διαβάζεις, κάποιες φορές, ένα ασυνήθιστα --συγκριτικά πάντοτε-- βλακώδες άρθρο πολιτικού σε εφημερίδα, το ερώτημα που ανακύπτει είναι σχεδόν νομοτελειακά αναπάντητο: πρόκειται για το κατόρθωμα πολιτικού που κατάντησε δημοσιογράφος ή δημοσιογράφου που κατάντησε πολιτικός;

LXVII
Δεν υπάρχει μεγαλύτερη δυστυχία για τον συγγραφέα που αποσκοπεί στο να αλλάξει τους καιρούς του απ’ το να αναγνωριστεί μετά θάνατον ως ταπεινόφρον μέλος κάποιου ανέλπιστου για τον ίδιο Πάνθεον: στην πληγή αυτών που τον αγνόησαν όταν ακόμα είχε δόντια στο στόμα του, προστίθεται το αλάτι αυτών που τον αγκαλιάζουν όταν έχει πια καταστεί άχρηστος και ακίνδυνος.

LXVIII
Το να μην αναγνωρίζεσαι ως κάτι που είσαι είναι κάτι που αντέχεται, εφόσον σε πεισμώνει με την ελπίδα να αναγνωριστείς κάποτε. Το να αναγνωρίζεσαι ως κάτι που δεν είσαι όμως φαρμακώνει την ίδια την θέλησή σου για δικαίωση, ταϊζοντάς σε ντροπή αντί για σωτήρια οργή και πείσμα.

LXIX
Κανείς από όσους αποκαλούν τους κομμουνιστές νέας κοπής Χριστιανούς δεν έχει εντρυφήσει ιδιαίτερα στο τι σημαίνει "νέος" στον Νέο Άγγελο του Κλέε. Τα μάτια του Benjamin το πρόσεξαν αμέσως: τα φτερά του είναι κοφτερά σαν λάμες μαχαιριών, τα πόδια του καταλήγουν σε νύχια αρπαχτικού και τα δόντια του είναι ακονισμένα σαν του κανίβαλου. Ο Νέος Άγγελος είναι άγγελος, αναμφισβήτητα--φέρνει νέα: αλλά τα νέα είναι ότι μια παράξενη μετάλλαξη έχει αλλάξει για πάντα τους αγγέλους.

LXX
Επειδή ανακάλυψαν ότι όλα όσα έμαθαν πως είναι σκέψη αδυνατούσαν να υλοποιήσουν έστω και το ελάχιστο καλό, και επειδή ήταν βέβαιοι --τους το 'χαν επιβεβαιώσει γονείς και δάσκαλοι-- πως ήταν φτιαγμένοι για πράγματα μεγάλα και σπουδαία, είπαν να βάλουν τα δυνατά τους για να εξασφαλίσουν τουλάχιστον συμμετοχή στο μέγιστο κακό. Και έτσι αποκαλύφθηκε η αυστηρή αναλογία ανάμεσα στον κόπο που καταβάλλει ο νους τους για να εκκρίνει λέξεις και σ' αυτόν που απαιτεί το πάτημα μιας σκανδάλης για να απελευθερώνει σφαίρες.