Thursday, January 20, 2011

18/1/2011-19/1/2011-Αφορισμοί της ημέρας

XXXIV
Οι διαφημίσεις αυτοκινήτων εμπνεύστηκαν εξ αρχής από μία κυρίαρχη επιθυμία: αυτήν για μια χωρίς περιορισμούς ελευθερία. Το αυτοκίνητο ήταν το μέσο δια του οποίου η εμβληματική αυτή έκφραση του ατομικισμού, ο οδηγός, παραδινόταν στην ελευθερία της ταχύτητας και του ανοιχτού χώρου, αφήνοντας πίσω του τον ασφυκτικό, απειλητικά ομοιογενή χώρο της αστικής μάζας. Καθώς διασταυρώθηκα ως πεζός με ένα μαύρο humvee σκεφτόμουν ότι σε ένα τέτοιο όχημα η επιθυμία για ελευθερία του εγώ μοιάζει να έχει αντικατασταθεί από την επιθυμία για την καταστολή του άλλου: όχι πια ταχύτητα, ούτε διαφυγή, μόνο η απόλαυση της ταύτισης με την κλούβα της αστυνομίας, η φασιστική ονείρωξη του τανκ στον αυτοκινητόδρομο, ένα κραυγάζον "δεν μου φτάνει να είμαι πλούσιος! Θα ήθελα να σας συνθλίψω όλους κάτω από ερπύστριες!"

XXXV
Υπάρχει μια βασική παρεξήγηση γύρω από τον --ούτως ή άλλως αμφίσημο-- όρο "ηγεμονία" στον Γκράμσι: "ηγεμονική πολιτική" δεν σημαίνει "εξασφαλίζω την συναίνεση στις θέσεις μου των πλατύτερων δυνατών στρωμάτων υιοθετώντας τμήματα από τις θέσεις των αντιπάλων", αλλά "εκπαιδεύω τα πλατύτερα δυνατά στρώματα ώστε να συνειδητοποιήσουν τα στοιχεία εκείνα των ιδεών τους που είναι πολιτικά επιβλαβή για τα ίδια." Η ηγεμονική πολιτική δεν ακολουθεί την προϋπάρχουσα κοινή λογική, τη sensus communis, που όπως δείχνει ο Γκράμσι είναι γεμάτη εσωτερικές αντιφάσεις που πηγάζουν από τα ετερογενή στοιχεία τα οποία περιέχει σαν σε στρώματα ιδεολογικών εκκριμάτων διαφόρων περιόδων. Η ηγεμονία υπάρχει στον βαθμό που μια σειρά ιδεών και προταγμάτων μετασχηματίζει την "κοινή λογική". Ειδάλλως δεν πρόκειται για (αναδυόμενη) ηγεμονία, αλλά για απλή παρασιτεία στις εδραιωμένες θέσεις άλλων τάξεων και συμφερόντων.

XXXVI
Παραδόξως, οι ανιαροί άνθρωποι δεν βαριούνται ποτέ τον εαυτό τους. Όχι, ο εαυτός τους είναι το ένα και μοναδικό πράγμα στο οποίο δίνουν πάντα το μέγιστο της προσοχής τους. Η ανιαρότητά τους λοιπόν δεν αντικατοπτρίζει απλώς την βαθιά ανία που νιώθουν με οποιονδήποτε και οτιδήποτε άλλο, αλλά και το γεγονός ότι ο μόνος άνθρωπος στον οποίο δίνουν σημασία δεν έχει ποτέ κάτι ενδιαφέρον να πει.