Thursday, December 23, 2010

23/12/2010-Αφορισμοί της ημέρας

ΧVIII
Ποτέ κανείς δεν είπε για τον τρόπο που ζει και για τον τρόπο που σκέπτεται ότι πείστηκε να ζει ή να σκέπτεται έτσι. Αν υπάρχει πειθώς, συνίσταται στο να πείσεις τους πάντες ότι είναι αδύνατο να πειστούν, να τους πείσεις ότι αυτό που πιστεύουν ή πράττουν το πιστεύουν ή το πράττουν αυθόρμητα, χωρίς να το έχουν μάθει από πουθενά. Για αυτό πάντοτε νιώθω έναν έντονο εκνευρισμό όταν κάποιος μου λέει "Πείσε με!" Όλοι γνωρίζουν ότι αυτό δεν δουλεύει, ή μάλλον ότι επιτυγχάνεται μόνο όταν δεν φαίνεται να το αποπειράται κανείς.

Ένας σύντομος ορισμός του δημοκρατικού υποκειμένου θα ήταν συνεπώς: αυτός που έχει πειστεί ότι μπορεί να προσποιείται ότι πείθεται, ενώ στην πραγματικότητα έχει πάντα ήδη πειστεί. Για ποιο πράγμα; Για το ότι πράττει και σκέφτεται ελεύθερα, κατά πως νομίζει ο ίδιος.

XIX
Η μαύρη κωμωδία της διαρκώς ανανεούμενης "ενημέρωσης" για την κρίση: να ενημερώνεις (όλο και περισσότερους) ανέργους ότι είναι άνεργοι, υποαπασχολούμενους ότι είναι υποαπασχολούμενοι, άτομα χωρίς περίθαλψη ότι στερούνται περίθαλψης, και ανησυχούντες για τις καταθέσεις τους ότι οι καταθέσεις τους δεν είναι ασφαλείς. Να συνεχίσεις να "ενημερώνεις" αυτούς που ήδη ζουν τις πρακτικές συνέπειες της κρίσης για την ύπαρξη κρίσης, τρία, πέντε, δεκατρία χρόνια μετά την έναρξη της, όταν κρίση και μπανάλ καθημερινότητα έχουν πλέον καταστεί πλήρως συνώνυμες.

Μετά από ένα σημείο λοιπόν --αυτό δείχνει το άβολο συναίσθημα που δημιουργεί η συνειδητοποίηση της ύπαρξης ενός αδιευκρίνιστα κακού αστείου--, η "ενημέρωση" για την κρίση μεταβάλλεται στο αντίθετο της επαγρύπνησης: σε ένα τρόπο να συνηθίσεις το αβάσταχτο, ακόμη-ακόμη να αντλήσεις κάποιου είδους παρηγοριά από την προβλεψιμότητα του ότι αύριο θα είναι όλα χειρότερα. "Η αυτο-αλλοτρίωση της ανθρωπότητας", έγραφε ο Benjamin, "έχει φτάσει τέτοιο βαθμό που μπορεί να νιώσει την ίδια της την καταστροφή ως αισθητική απόλαυση πρώτης τάξης." Αλήθεια, είναι τόσο διαφορετικά τα πράγματα για αυτούς που καταναλώνουν τα "νεώτερα" (αλλά δεν υπάρχουν πραγματικά νεώτερα!) για αυτό που τους τρώει καθημερινά τη ζωή, λες και είναι η πολυαναμενόμενη συνέχεια σε κάποιο συναρπαστικό μυθιστόρημα;